Jadłospis dekadowy w przedszkolu i szkole po zmianach z 2026 roku

Chodzi o rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16.02.2026 w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Wydano je na podstawie art. 52c ust. 6 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Rozporządzenie weszło w życie 01.09.2026 (§ 4). Tego samego dnia straciło moc rozporządzenie z 26.07.2016 w tej samej sprawie (§ 3). Jadłospisy i opisy usług, które nadal powołują akt z 2016 roku, opierają się więc na przepisie, który już nie obowiązuje.

Kierunek zmian dobrze streścił sanepid w Lubaniu w komunikacie z 11.05.2026. Wśród najważniejszych wymienił: zwiększenie udziału warzyw i produktów pełnoziarnistych, dalsze ograniczenie cukru i żywności wysoko przetworzonej, promowanie zdrowszych technik przygotowywania posiłków oraz wprowadzenie posiłków opartych na produktach roślinnych.

Akt ma dwie części. Pierwsza (§ 1) określa, jakie środki spożywcze wolno sprzedawać dzieciom i młodzieży w placówce, czyli potocznie w sklepiku szkolnym. Druga (§ 2) dotyczy posiłków w stołówce. Ten artykuł jest o drugiej.

• Przedszkole z własną kuchniąCzy obejmuje ją Dz.U. 2026 poz. 197: TakCo z tego wynika: Wymagania § 2 od 01.09.2026
• Szkoła ze stołówkąCzy obejmuje ją Dz.U. 2026 poz. 197: TakCo z tego wynika: Wymagania § 2 od 01.09.2026
• Firma cateringowa albo ajent żywiący dzieci w przedszkolu lub szkoleCzy obejmuje ją Dz.U. 2026 poz. 197: TakCo z tego wynika: Te same wymagania co placówka
• Żłobek i klub dziecięcyCzy obejmuje ją Dz.U. 2026 poz. 197: NieCo z tego wynika: Osobne przepisy od 01.09.2027

Firmy cateringowe i ajenci powinni znać jeszcze jeden przepis. Art. 52c ust. 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia pozwala dyrektorowi przedszkola lub szkoły rozwiązać umowę z podmiotem prowadzącym żywienie zbiorowe bez zachowania terminu wypowiedzenia i bez odszkodowania, gdy ten narusza wymagania. Dla firmy zewnętrznej zgodność posiłków z rozporządzeniem ma więc znaczenie także dla samej umowy.

Żłobki i kluby dziecięce reguluje ustawa z 31.07.2026 o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. 2026 poz. 1123). Nowy art. 6e zobowiązuje je do zapewnienia wyżywienia zgodnego z normami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH. Przepis wchodzi w życie 01.09.2027, a szczegółowe wymagania żywieniowe ma określić osobne rozporządzenie Ministra Zdrowia (art. 6e ust. 7).

Ujęcie dekadowe pojawia się w rozporządzeniu przy energii posiłków. W praktyce liczy się więc średnia z dekady, a nie pojedynczy dzień.

• Wyłącznie obiad, jedno danie (drugie danie)Udział w całodziennym zapotrzebowaniu energetycznym: 20% w ujęciu dekadowymPodstawa: § 2 ust. 3 pkt 8 lit. a
• Wyłącznie obiad, dwa daniaUdział w całodziennym zapotrzebowaniu energetycznym: 30% w ujęciu dekadowymPodstawa: § 2 ust. 3 pkt 8 lit. b
• Trzy posiłki: śniadanie, obiad, podwieczorekUdział w całodziennym zapotrzebowaniu energetycznym: co najmniej 70%, nie więcej niż 75% w ujęciu dekadowymPodstawa: § 2 ust. 3 pkt 9

Obok energii rozporządzenie stawia wymagania co do składu posiłków. Najważniejsze z nich:

• co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu porcja ryby (§ 2 ust. 3 pkt 7 lit. f),
• co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potrawa na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych (pkt 7 lit. g),
• dwa razy w tygodniu w ramach obiadu porcja mięsa przygotowana z mięsa świeżego (pkt 7 lit. h),
• od poniedziałku do piątku nie więcej niż dwie porcje potrawy smażonej (pkt 4),
• udział warzyw większy niż udział owoców (pkt 7 lit. d),
• napoje przygotowywane na miejscu z najwyżej 5 g cukrów dodanych w 250 ml (pkt 5),
• alternatywna potrawa roślinna dla dzieci, które nie jedzą produktów odzwierzęcych (pkt 7 lit. f i h, pkt 8 lit. c).

To nie jest pełna lista. Całość wymagań znajdziesz w § 2 rozporządzenia.

Słowo „jadłospis” nie pada ani w art. 52c ustawy, ani w rozporządzeniu. Obowiązkiem nie jest więc dokument o tej nazwie, tylko spełnienie wymagań liczonych w ujęciu dekadowym.

W praktyce dekadę liczy się jako dziesięć dni żywienia. Żeby wykazać, że w tym okresie obiad dostarczał średnio 30% dziennego zapotrzebowania energetycznego, trzeba mieć zapisane, co i w jakiej ilości podano każdego dnia, oraz policzoną energię. Tym właśnie jest jadłospis dekadowy z wyliczeniem.

Na takich dokumentach pracuje też sanepid. W raporcie za 2025 rok Państwowa Inspekcja Sanitarna podała, że oceniła sposób żywienia w 11 515 zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego na podstawie próbek jadłospisów, zestawień dekadowych produktów i próbek posiłków.

Bieżące wyjaśnienia do nowego rozporządzenia publikuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przy NIZP PZH. Ostatnia część pytań i odpowiedzi ma datę 09.11.2026.

Jadłospisy dekadowe dla zakładów żywienia zbiorowego opracowuję zdalnie, dla kuchni w całej Polsce. Żeby zacząć, potrzebuję kilku informacji:

• rodzaj placówki i grupy wiekowe dzieci,
• liczba posiłków w ciągu dnia: sam obiad (jedno albo dwa dania) czy śniadanie, obiad i podwieczorek,
• kto gotuje: własna kuchnia czy firma cateringowa,
• dotychczasowy jadłospis, jeśli placówka go ma,
• czy w placówce są dzieci, które nie jedzą produktów odzwierzęcych.

Od liczby posiłków zależy, który próg energii stosuje się w Twojej kuchni. Na tej podstawie układam jadłospis na dekadę i sprawdzam go punkt po punkcie z § 2 rozporządzenia: energia w ujęciu dekadowym, ryba, potrawa ze strączków, mięso świeże, potrawy smażone, warzywa i owoce, napoje.

Jadłospis wyceniam indywidualnie, po krótkiej rozmowie o kuchni i przed rozpoczęciem pracy. Dokumentację HACCP dla tej samej kuchni przygotowuję osobno, również zdalnie.

Nie obiecuję wyniku kontroli. Odpowiadam za to, żeby jadłospis był policzony i zgodny z opisanymi wyżej wymaganiami.